Με τα δόντια: σουρεαλιστική τραγωδία σε πολλές πράξεις

Έγινε πράξη το αδιανόητο: η ναυαρχίδα των εν Ελλάδι τουριστικών σιδηροδρόμων (εντάξει, τώρα που το ξανασκέφτομαι δεν έχουμε και πολλούς, αλλά δεν φταίει ο ΟΣΕ ούτε η HT ούτε το Υπουργείο, αυτή η κακούργα η «έλλειψη προσωπικού» φταίει) και κύριος τροφοδότης της οικονομίας μιας περιοχής έκλεισε μέχρι νεοτέρας. Δεν έκλεισε λόγω ανακαίνισης, όπως έγινε τη δεκαετία του 2000. Δεν έκλεισε λόγω ακινησίας των Billard και των Decauville. Έκλεισε για τον ίδιο λόγο που έχουν κλείσει κι όλες οι άλλες γραμμές και για τον ίδιο λόγο που την τραγική νύχτα της 28^ης Φεβρουαρίου 2023 όλο το σιδηροδρομικό σύστημα πανηγύριζε ξέφρενα: «ζήτωωωω, θα τα κλείσουμε όλα και δεν θα διαμαρτυρηθεί κανένας! Πότε θα μας ξαναδοθεί τέτοια ευκαιρία;» Ποτέ, γι’ αυτό και δεν θα άφηναν να πάει χαμένη μια αφορμή που περίμεναν σαν πασχαλιά για πολλά χρόνια.

Το ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα ακούει τη λέξη «σιδηρόδρομος» και βγάζει σπυριά το γνωρίζουμε από ετών (αρκούντως πολλών ετών ώστε να περιλαμβάνεται όλο το πολιτικό φάσμα, από το τέρμα μπλε ως το τέρμα ροζ). Το ότι η όλη αντιμετώπιση του μέσου δεν παραπέμπει σε μια εθνική στρατηγική υποδομή του μέλλοντος (όπως συμβαίνει σε κάθε κράτος που είναι ή που επιδιώκει να γίνει προηγμένο, από την Αλάσκα ως τη Νέα Ζηλανδία κι από τη Ακρωτήριο Χορν ως το Βλαδιβοστόκ) αλλά σε ένα απολίθωμα του παρελθόντος με ολίγη από αντικείμενο για τα μελετητικά γραφεία και τις κατασκευαστικές εταιρείες, το γνωρίζουμε επίσης από ετών, άλλωστε η επιστημονική και στοχοπροσηλωμένη προσπάθεια που καταβλήθηκε από το σιδηροδρομικό σύστημα για το αποτέλεσμα αυτό θα έπρεπε να διδάσκεται στα πανεπιστήμια.

Η βρόμικη δουλειά

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 12^ης Μαρτίου 2026, ο ΟΣΕ αναλαμβάνει την ευθύνη της διακοπής της λειτουργίας της γραμμής Δ.Κ., με κύριο υπαίτιο το… Χελμό. Παραβλέποντας το ότι ο Χελμός προϋπήρξε του σιδηροδρόμου, άρα ο σιδηρόδρομος οφείλει να προσαρμοστεί στο Χελμό κι όχι το αντίστροφο, καθώς και το ότι, κατά ένα μαγικό τρόπο, τις «χρυσές εποχές» που «τόσος κόσμος έτρωγε ψωμάκι από το τρένο» η συνύπαρξη Χελμού και σιδηροδρόμου ήταν γενικά απρόσκοπτη, δεν μπορώ παρά να εντυπωσιαστώ από το γεγονός ότι με αυτή την ανακοίνωση ο διαχειριστής υποδομής αναλαμβάνει ολόκληρη την ευθύνη για τη διακοπή των δρομολογίων. Όμως, μεταξύ των 25 περιστατικών του έτους 2025 μόνο 7 σχετίζονται άμεσα με την υποδομή, ενώ τα 11 σχετίζονται με αμηχανίες. Παρόλο, λοιπόν, που σχεδόν το ήμισυ των περιστατικών του έτους αυτού σχετίζεται με την HT και την ΕΕΣΣΤΥ (δηλαδή, πάλι με την ΗΤ), με αξιοθαύμαστη μεγαλοψυχία ο ΟΣΕ προσφέρεται να ξεπλύνει την ΗΤ. Είναι όντως μεγαλόψυχος ή εγώ είμαι δικαίως καχύποπτος;

Η ανάληψη της ευθύνης εκ μέρους του ΟΣΕ έχει σαφέστατο μήνυμα: η ΗΤ πρέπει να παραμείνει αλώβητη και όλο το παιχνίδι να παιχτεί στο γήπεδο της μικροπολιτικής νεοελληνικής κακομοιριάς, εκεί που ο ΟΣΕ είναι ο διαχρονικά εύκολος κι αυτονόητος σάκος του μποξ. Γιατί, όμως, η ΗΤ πρέπει να μείνει αλώβητη; Μήπως διότι κάποιος πρέπει να κάνει τη βρόμικη δουλειά; Μήπως διότι κάποιος πρέπει να δρομολογεί ένα – δύο άδεια τρένα τη μέρα, με μοναδικό στόχο να παρουσιάζονται ως αναγκαία τα «έργα πνοής»; Δεν φταίει, ως γνωστόν, ο ΟΣΕ που έχει αφήσει όλο το περιφερειακό δίκτυο ασυντήρητο, ούτε η ΗΤ που επιδοτείται για τρένα και δρομολογεί λεωφορεία, φταίει που δεν έχουν γίνει «έργα», λες και εδώ και 40 χρόνια γίνεται κάτι άλλο εκτός από έργα. Επίσης, κάποιος πρέπει να αναλάβει τη δωρεάν μεταφορά ναρκωτικών από τον Πειραιά προς το Μενίδι, και μάλιστα να το κάνει όσο το δυνατόν πιο αθόρυβα, χωρίς να πλήττεται η βιτρίνα της πόλης. Ναι, έχετε δίκιο: τα 50,000,000 € ετησίως είναι λίγα για αυτή τη βρόμικη δουλειά.

Κάνω και μια πρόβλεψη για το μέλλον, με την αυτονόητη ευχή να διαψευστώ. Όταν ο εισαγγελέας της Λάρισας θα κατακεραυνώνει τον ΟΣΕ για τα 57 πτώματα, μην εκπλαγείτε αν ο νομικός εκπρόσωπος του ΟΣΕ δεν επικαλεστεί το Άρθρο 1204 του Γ.Κ.Κ. («Όταν ο Μηχανοδηγός διαπιστώσει σε περιοχές σταθμών ή κόμβων πως τελικά η αμαξοστοιχία ακολουθεί, λόγω του τρόπου διευθέτησης των αλλαγών από το προσωπικό της Υποδομής, διαφορετική πορεία από αυτή που του υποδείχτηκε μέσω σημάτων ή Δελτίων ή διαφορετική από αυτή που αντιστοιχεί στο δρομολόγιο της αμαξοστοιχίας, τότε οφείλει να προβεί σε άμεση στάθμευση της αμαξοστοιχίας και στη συνέχεια συνεννοείται με τον Σταθμάρχη ή Κεντρικό Χειριστή») για να αποδώσει στην ΗΤ το μερίδιο που της αναλογεί, αλλά παραμείνει σιωπηλός ώστε η ΗΤ να επωμιστεί όσο το δυνατόν λιγότερη υπαιτιότητα για την τραγωδία. Μεταξύ του σάκου του μποξ και της βρόμικης δουλειάς, η δεύτερη κερδίζει πάντα.

Έργα, έργα κι άλλα έργα

Γίνονται, όμως, έργα! Να βάλω τα κλάματα από τη συγκίνηση ή μήπως να βάλω τα γέλια;

· Χρειάστηκαν σχεδόν 7 χρόνια για την κατασκευή κανονικής γραμμής από τον Ισθμό ως το Λουτράκι, μήκους σχεδόν 6 km. Αυτή η χρονική διάρκεια σχετίζεται μήπως με την τεχνική δυσκολία του έργου ή με ανεπαρκή χρηματοδότηση; Όχι, οφείλεται στην πικρή αλήθεια ότι κανείς δεν καίγεται για αυτή τη γραμμή. Ο ΟΣΕ θα πρέπει να βρει 6 ολόκληρα άτομα για να επανδρώνει δύο βάρδιες στον Ισθμό, η HT έχει ξεκαθαρίσει ότι μη επιδοτούμενο αρκούδι δεν χορεύει (ενίοτε δε, ούτε το επιδοτούμενο αρκούδι χορεύει) κι οι κάτοικοι έχουν βαρεθεί να ακούν για έργα, έργα, έργα αλλά να μη βλέπουν τρένο. Μήπως ασκεί lobbying το ΚΤΕΛ Κορινθίας; Ίσως (τονίζω: ίσως) και να ασκεί, προασπιζόμενο (ανέντιμα) τα συμφέροντά του. Θυμίστε μου πότε ήταν η τελευταία φορά που ο σιδηρόδρομος προασπίστηκε (έστω και έντιμα) τα συμφέροντά του… Επίσης, θυμίστε μου πόσες ανισόπεδες διαβάσεις κατασκευάστηκαν σε αυτή τη γραμμή, αξιοποιώντας την πλήρη αχρησία της (εδώ και 20 χρόνια)… τι είπατε, καμία;

· Θα γίνει ανακαίνιση μεταξύ Μουριών και Προμαχώνα, ώστε η ταχύτητα να επανέλθει θεωρητικά στα 120 km/hr. Πρακτικά, μού φαίνεται πιθανότερο να παραμείνει στα 0 km/hr, διότι ένα λεωφορείο με 5 επιβάτες παρουσιάζει μικρότερο έλλειμμα από ένα τρένο με 5 επιβάτες. Θα αναρωτηθείτε τι έκανε η ΗΤ για να μην έχουν τα τρένα της μόνο 5 επιβάτες και θα σας απαντήσω ότι μπορεί να κάνει πολλά περισσότερα ώστε τα τρένα της να έχουν ακόμα λιγότερους επιβάτες! Όσο λιγότεροι οι επιβάτες, τόσο λιγότερα τα παράπονα, τόσο λιγότερες οι διαμαρτυρίες, τόσο λιγότερη η μουρμούρα εν γένει, άρα τόσο απολαυστικότερο το τσέπωμα της επιδότησης.

· Επισκευάζεται η γραμμή της Καλαμπάκας, με την προσθήκη παρακαμπτηρίου γραμμής στους Σοφάδες. Λογικό, θα μού πείτε, οι παρακαμπτήριοι του Παλαιοφαρσάλου, της Καρδίτσας και των Τρικάλων είναι μονίμως κατειλημμένες, άρα κάτι έπρεπε να γίνει για να αυξηθεί η χωρητικότητα της γραμμής. Την ίδια στιγμή, πόσες ισόπεδες διαβάσεις θα μετατραπούν σε ανισόπεδες, με την ευκαιρία της πολυετούς διακοπής της κυκλοφορίας; Εντάξει, δε λέω να γίνουν όλες (όπως θα έπρεπε), αλλά ας γίνουν έστω αυτές με οδούς μεγάλης κυκλοφορίας, π.χ. με την παλαιά εθνική οδό Τρικάλων – Καλαμπάκας (σε δύο σημεία). Τι είπατε, δεν θα γίνει καμία; Σωστά, μεταξύ μιας ανισόπεδης διάβασης στη Θεοπέτρα και μιας παρακαμπτηρίου στους Σοφάδες, η δεύτερη είναι απείρως σημαντικότερη.

· Ανακαινίζεται η γραμμή του Βόλου και βεβαίως θα αξιοποιηθεί μια χάραξη που είχε αντιμετωπιστεί ως τελείως ακατάλληλη το 1955, διότι υπάρχει μεγαλύτερη εγγύηση μηδενικής επιβατικής κίνησης από την ταχύτητα των 15 km/hr;

· Πραγματοποιείται (σήμερα, αντί για το Δεκέμβριο του 2005) κατασκευή νέας γραμμής επί του μετρικού διαδρόμου μεταξύ Άνω Λιοσίων και Μεγάρων, αλλά, στο πνεύμα του μακρόπνοου σχεδιασμού που χαρακτηρίζει το σιδηροδρομικό μας σύστημα, προτιμώνται τα Α.Σ.Ι.Δ. αντί των ανισόπεδων διαβάσεων. Μάλλον η προμήθεια Α.Σ.Ι.Δ. είναι πιο προσοδοφόρο επάγγελμα από την κατασκευή ανισόπεδων διαβάσεων, δεν μπορώ να βρω άλλη εύλογη εξήγηση για μια επιλογή που θα επηρεάζει μια γραμμή και τόσες κατοικημένες περιοχές για τα επόμενα 100 χρόνια.

Άσε δε το νέο τροχαίο υλικό, απέχουμε μόλις ένα βήμα για να γίνουμε Ιαπωνία! Μετά από 30 σχεδόν χρόνια, θα έρθουν 23 ολόκληρες αυτοκινητάμαξες! Οι αντιπροσωπείες αυτοκινήτων ήδη τρέμουν από το φόβο της επερχόμενης πτώχευσης, οι παραχωρησιούχοι των αυτοκινητοδρόμων σκέφτονται να κάνουν σαμποτάζ στο εργοστάσιο της Alstom, η μετοχή της ΗΤ πραγματοποιεί καθημερινά limit up στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, ο θρίαμβος του σιδηροδρόμου είναι προ των πυλών!

Η σύγκριση της ντροπής

Ας κάνουμε μια σύγκριση μεταξύ των ετών 2014 και 2026, για να δούμε πώς «αξιοποιείται» η επιδότηση σε υπεραστικές γραμμές. Ζητώ εκ των προτέρων συγγνώμη για την ύβρι που διαπράττω χαρακτηρίζοντας το δρομολόγιο Κιάτου – Αιγίου ως υπεραστικό, καθώς, όπως όλοι γνωρίζουμε, το Αίγιο τυγχάνει προάστιο της Αθήνας.

Διαδρομές	2014	2026	Δικαιολογία
Πειραιάς – Άγιος Ιωάννης	0	0	♫ όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά, εμένα μ’ αγαπούνε ♫
Αθήνα – Λιανοκλάδι	9	3	Σιγά μη βάλουμε τοπικά τρένα μέχρι το Λιανοκλάδι. Τόσα αρτηριακά δρομολόγια έχουμε. Τι, δεν έχουμε; Ε, ας πάρουν το αυτοκίνητό τους.
κύκλωμα Στυλίδας	12	0	Θα αφήναμε τέτοια ευκαιρία να πάει χαμένη;
Λιανοκλάδι – Παλαιοφάρσαλος	8	2	Με την ασφάλεια δεν παίζουμε!
Παλαιοφάρσαλος – Καλαμπάκα	5	0	Προφήτη Δανιήλ μεγάλη η χάρη σου, αν δεν σου κάνει κόπο έλα ξανά μετά από πέντε χρόνια, να έχουν δουλειά οι κατασκευαστικές εταιρείες, να έχουμε δικαιολογία κι εμείς.
Παλαιοφάρσαλος – Λάρισα	9	2	Όπως πάνω
Λάρισα – Βόλος	9	0	Όπως πάνω
Λάρισα - Θεσσαλονίκη	19	10	Υπομονή μέχρι να έρθουν τα coradia.
Πλατύ – Έδεσσα	9	3	Δεν έχουμε προσωπικό, πάρτε το απόφαση!
Έδεσσα – Φλώρινα	3	0	Υπάρχει ένα ολόκληρο angstrom χωρίς ραδιοκάλυψη και, ως γνωστόν, με την ασφάλεια δεν παίζουμε.
Βελιγράδι και Σόφια	2	0	Άδεια πήγαιναν, άδεια έρχονταν.
Θεσσαλονίκη – Σέρρες	2	2	Ιδού, δεν είμαστε απατεώνες ούτε παράσιτα!
Σέρρες – Αλεξανδρούπολη	2	0	Εμείς σεβόμαστε τους επιβάτες μας και δεν θα τους υποβάλλουμε σε αυτή την ταλαιπωρία μεταξύ Νικηφόρου και Τοξοτών.
Αλεξανδρούπολη – Δίκαια	3	2	Κι άμα πλημμυρίσει ο Έβρος θα βάλουμε λεωφορεία. Αμάν πια, με τίποτα δεν είστε ικανοποιημένοι;
Κιάτο – Αίγιο	0	6	Με το rail-bus τα βάζω, με το rail-bus τα βγάζω, τι έχουν τα έρμα κι είναι άδεια;
λοιπή Πελοπόννησος	κάτι σάλευε	0	Αυτές τις πλημμύρες του 2016, τις καθιζήσεις παντού, τη βλάστηση παντού, τις παράνομες ασφαλτοστρώσεις και τα οδικά έργα στη Μεσσήνη, ούτε παραγγελία να τα είχαμε κάνει!

Κακόπιστα σκεπτόμενος, αναρωτιέμαι για ποιο λόγο δεν δημοσιεύεται ο επιμερισμός της επιδότησης στα εκάστοτε δρομολόγια; Άραγε, υπάρχει επιμερισμός ή μήπως σκοπίμως δεν υπάρχει; Είπαμε, η βρόμικη δουλειά πρέπει να πληρώνεται όχι μόνο καλά, αλλά και διακριτικά…

Η φυσική ροή των πραγμάτων

Προσέξατε κάτι, άλλωστε; Οι μόνες διαμαρτυρίες σχετικά με την διακοπή των δρομολογίων της γραμμής Δ.Κ. προέρχονται από τους επαγγελματίες της περιοχής. Είδατε να διαμαρτύρεται η σιδηροδρομική επιχείρηση για τα διαφυγόντα κέρδη της λόγω της ευθύνης του διαχειριστή υποδομής;

Κάθε οντότητα μπορεί να επιβιώνει οικονομικά με τρεις τρόπους (τόσους, τουλάχιστον, μπορώ να φανταστώ):

· να τρώει από τα έτοιμα. Είναι διάσημη η ρήση του ιδρυτή της Virgin Atlantic: αν θέλεις να γίνεις εκατομμυριούχος, ξεκίνα με ένα δις και άνοιξε μια αεροπορική εταιρεία.

· να εκλιπαρεί για κρατικές ελεημοσύνες. Δεν έχει σημασία το παραγόμενο προϊόν, δεν έχει σημασία η ποιότητα παροχής υπηρεσιών, αρκεί μόνο να κατατίθεται το μουχλιασμένο ξεροκόμματο σε τακτά διαστήματα.

· να ζει από την πελατεία της. Δεν εννοώ ότι πρέπει κατ’ ανάγκη οι εισπράξεις να υπερβαίνουν τα έξοδα (αν ισχύει αυτό, ακόμα καλύτερα), αλλά να υπάρχει μια συμπαγής και κρίσιμη πελατεία (ποσοτικά και ποιοτικά) που θα έχει συνδέσει την οικονομική της βιωσιμότητα ή το βιοτικό της επίπεδο με αυτή την οντότητα, άρα η τελευταία να διαπραγματεύεται πάντα από θέση ισχύος.

Με το χέρι στην καρδιά, σε ποια από τις τρεις κατηγορίες θα κατατάσσατε τη μεγάλη εικόνα του ελληνικού σιδηροδρομικού συστήματος; Οι νησίδες των commuters, των εμπορευμάτων και των τουριστικών γραμμών είναι απλώς… νησίδες.

Μετράμε αντίστροφα μέχρι ο ΟΣΕ να έχει ως de facto βασική του δραστηριότητα το να γνωμοδοτεί (θετικά εννοείται, οι μαριονέττες δεν επιτρέπεται να λένε «όχι») για το χάρισμα (ε, συγγνώμη, ήθελα να πω «παραχώρηση χώρων αναψυχής, δημιουργίας και έκφρασης») ή την εκμίσθωση ακινήτων. Η δευτερεύουσα δραστηριότητα θα είναι η διαχείριση έργων με αποκλειστικούς στόχους το εργολαβικό όφελος και την περήφανη απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων, παράλληλα πάντα με την απόλυτη βεβαιότητα ότι η εγκατάλειψη θα αρχίσει την επομένη μέρα των εγκαινίων (έλλειψη προσωπικού, γαρ). Οι επιβάτες και τα εμπορεύματα δεν καταλαμβάνουν καν τις δύο τελευταίες θέσεις στη λίστα των προτεραιοτήτων του× απουσιάζουν πλήρως.

Να μού το θυμηθείτε… τα Κ.Τ.Ε.Λ. φταίνε!

Επιστροφή στην ενότητα «Δημοσιεύσεις»

Επιστροφή στην Αρχική Σελίδα